Lương tối thiểu trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) dự kiến sẽ bắt đầu tăng từ 1-1-2010. Theo dự thảo của Bộ Lao động Thương binh Xã hội, mức thấp nhất là 1 triệu đồng của vùng 4, tăng 8,6% so với năm 2009, và cao nhất là vùng 1 với 1,32 triệu đồng, tăng 10% so với năm 2009.
Với mức lương này, nhiều đại biểu tham dự hội nghị lấy ý kiến về phương án điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng năm 2010 khu vực doanh nghiệp cho rằng còn quá xa rời thực tế.

Không doanh nghiệp nào trả lương 1,32 triệu đồng/tháng!

Nhiều đại biểu chưa đồng tình với mức lương tối thiểu dự kiến điều chỉnh từ năm 2010 do bộ đưa ra. Một trong những lý do chính là đa phần các doanh nghiệp hiện nay đang trả mức lương cao hơn nhiều so với mức lương tối thiểu. Theo một đại biểu tại Cà Mau, mức lương tối thiểu mà doanh nghiệp trả cho lao động ở đây đã là 1,7 triệu đồng. Một số đại biểu ở các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương nơi có nhiều khu công nghiệp cũng cho biết mức lương trả cho lao động phổ thông, không có tay nghề đã ở mức xấp xỉ 2 triệu đồng.

Mức lương tối thiểu không sát thực tế vô hình trung tạo ra tính hình thức trong quy định, vì như đại biểu Đoàn Thị Thu Hà, Trưởng ban quản lý lao động khu chế xuất, khu công nghiệp TPHCM, thì thị trường sẽ tự quy định mức lương của người lao động. Bởi doanh nghiệp nếu muốn tuyển dụng thì phải đưa ra mức lương hấp dẫn. Trong lúc cạnh tranh lao động đang gay gắt như hiện nay thì chính thị trường sẽ điều tiết mức lương của doanh nghiệp FDI. Còn mức tối thiểu chỉ dùng để tính mức nâng lương chứ không áp dụng trong thực tế.

Trên thực tế, mức chênh lệch hiện nay đang tạo cho doanh nghiệp một tiền lệ là trả lương thấp để đóng bảo hiểm xã hội không nhiều và sinh thêm các loại phụ cấp như phụ cấp chuyên cần, phụ cấp thâm niên để có thu nhập cao đủ để thu hút lao động. Và theo như nhận xét của nhiều đại biểu thì đây cũng là một cách làm thiệt thòi cho người lao động khi về hưu, vì lương hưu sẽ tính dựa trên mức lương đóng bảo hiểm xã hội mà doanh nghiệp tính dựa trên lương tối thiểu để đóng cho người lao động.

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp của các đại biểu phía Nam, bà Tống Thị Minh, Vụ trưởng Vụ lao động, tiền lương, Bộ Lao động Thương binh Xã hội cho biết sẽ có những điều chỉnh tăng thêm cho phù hợp. Tuy vậy bà cũng cho rằng đây là mức sàn để doanh nghiệp trong năm sau nếu còn gặp khó khăn do suy giảm kinh tế thì vẫn đảm bảo có mức lương không quá thấp.

Phân lại vùng

Mức lương tối thiểu bắt đầu từ năm 2009 đã phân theo 4 vùng, chủ yếu dựa theo chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế của từng vùng, chỉ số giá tiêu dùng, mức chi tiêu dân cư bình quân, tỷ lệ hộ nghèo, quy mô doanh nghiệp, mặt bằng tiền công, tiền lương của từng khu vực. Như vậy, theo quy định lương tối thiểu của năm 2009 thì vùng 1 là vùng có mức lương cao nhất, là các quận thuộc TPHCM và các quận thuộc Hà Nội. Các tỉnh khác dù có vùng kinh tế trọng điểm, doanh nghiệp FDI nhiều, trả lương cho người lao động cao, giá cả cũng không rẻ hơn TPHCM như Bình Dương, Đồng Nai, hay Bà Rịa Vũng Tàu vẫn nằm trong vùng 2. Điều này khiến nhiều đại biểu ở các tỉnh này rất bức xúc và yêu cầu được chuyển đổi thành vùng 1.

Có mặt tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh Xã hội Phạm Minh Huân cho biết đã nhận được đơn đề nghị điều chỉnh của 40 tỉnh, và bộ sẽ tiến hành phân lại vùng cho phù hợp. Tuy vậy việc này cũng mất khá nhiều thời gian vì nhiều vùng giáp ranh tại các tỉnh rất khó xác định nên chính các tỉnh cũng nên đề xuất cụ thể từng huyện, quận để bộ xem xét.

Áp lực năm 2012

Theo lộ trình gia nhập WTO thì đến năm 2012, mức lương tối thiểu của doanh nghiệp trong và ngoài nước phải ngang bằng nhau. Tuy vậy, đến năm 2009, ví dụ mức lương của vùng 1 đối với doanh nghiệp nước ngoài là 1,2 triệu đồng thì doanh nghiệp trong nước vẫn ở mức 800.000 đồng, thấp hơn 33%. Còn trong dự thảo cho năm 2010 thì doanh nghiệp FDI là 1,32 triệu, trong khi doanh nghiệp trong nước chỉ mới được 940.000 đồng, thấp hơn cũng gần 30%. Như vậy, nhiều đại biểu cho rằng, với mức tăng của doanh nghiệp trong nước quá chậm như hiện nay thì năm 2012 sẽ khó hoàn thành chỉ tiêu ngang bằng lương giữa 2 khu vực.

Trả lời câu hỏi này, ông Lê Xuân Thành, Vụ phó Vụ lao động, tiền lương, Bộ Lao động Thương binh Xã hội cho biết, vướng mắc của việc tăng lương đối với doanh nghiệp trong nước là vì mức lương của vùng 4 dành cho khu vực này cũng là mức tối thiểu cho cả khu vực hành chính, sự nghiệp, nếu tăng lương thì phải tính đến ngân sách của cả nước. Trong lúc ngân sách đang bị thâm hụt thì việc tăng lương tối thiểu của khu vực này là không dễ. Tuy vậy, ông Thành cũng cho biết bộ sẽ có đề xuất để tách riêng khối hành chính sự nghiệp ra khỏi khu vực doanh nghiệp trong nước để dễ dàng hơn trong việc xem xét tăng lương.

Với mức tăng từ 12-17% lần lượt cho các vùng đối với doanh nghiệp trong nước cũng đang khiến bộ lo lắng, ông Phạm Minh Huân cho biết. Bởi trong khi tình hình kinh tế đang khó khăn, chưa biết rõ đầu năm sau đã cải thiện chưa, nếu áp mức tăng này thì nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chắc chắn sẽ còn khó khăn hơn. Và như thế lộ trình cho đến năm 2012 phải hoàn thành việc thống nhất mức lương của cả hai khu vực trên sẽ không dễ dàng.

Nhiều doanh nghiệp cũng đề xuất việc tăng lương của doanh nghiệp FDI sẽ bắt đầu từ tháng 5 năm sau thay vì tháng 1 như trong dự thảo để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị và cũng để họ bớt đi gánh nặng chi phí khi kinh tế có thể chưa khả quan. Với ý kiến này, bà Minh cho biết tháng 10 sẽ công bố thời điểm điều chỉnh lương tối thiểu để doanh nghiệp không bị bất ngờ nhưng cũng chưa có kết luận là lương tối thiểu dành cho khu vực này sẽ bắt đầu áp dụng vào lúc nào.

Theo TBKTSG